Najstarsze wspomnienie

Jest coś takiego w mózgu człowieka jak synapsy. To takie połączenia między neuronami. Jak się dziecko rodzi, to w okresie do około 36 miesięcy wzrost ilości neuronów i synaps jest tak ogromny,  jak nigdy później w życiu człowieka. Widzimy to gołym okiem na swoich dzieciach i wnukach, startują od zera, a po kilku latach to giganci nabytej wiedzy, czasem nawet nie wiadomo skąd:) Przez ten "ruch" w mózgu, dochodzi do tak dużej ilości impulsów, że większość z nich przepada w czeluściach pamięci, mózg nie jest w stanie ich wszystkich zatrzymać. Ponieważ jednak ciało migdałowate odpowiedzialne m.in. za pamięć emocjonalną rozwija się znacznie szybciej niż hipokamp odpowiedzialny za pamięć epizodyczną, to dziecko szybko zapomina wiele konkretnych, ale mało dla niego istotnych rzeczy, np. co jadło w przedszkolu na śniadanie tego samego dnia, pamięta jednak to, co wywołało w nim duże emocje - ciało migdałowate w tym przypadku jest górą. Ta pamięć także nie jest długotrwała, bo wg naukowców występuje coś takiego jak amnezja dziecięca i około 7 roku życia dzieci nawet te szczątkowe wspomnienia w wczesnego dziecięctwa umykają z pamięci. Opowiadanie o nich, oglądanie zdjęć z przeszłości pomaga zatrzymać wspomnienia, najczęściej jednak są one ubarwione, pewne fakty zmyślone, dodane elementy uzyskane od osób trzecich - w ten sposób wydaje się nam, że doskonale coś pamiętamy z wczesnego dzieciństwa, choć to często projekcja naszej wyobraźni.

Do napisania tego postu skłoniły mnie dwie rzeczy. Po pierwsze: wczoraj u malutkiej Dzidzi była z wizytą dula, oglądała dziecko, badała, ważyła i powiedziała, że ma bardzo krótkie wędzidełko pod języczkiem i trzeba je jak najprędzej podciąć, bo utrudnia małej ssanie piersi, a potem będzie miało wpływ na mowę Dziecka. To przypadłość dziedziczna - syn także miał krótkie wędzidełko, które było podcinane w szpitalu na laryngologii, gdy miał około 20 miesięcy. I tu syn wtrącił, że pamięta to doskonale i że cięcia były dwa, pierwsze delikatne i poprawka, że cięcia dokonywał mężczyzna i że lekko krwawił. Oczywiście zaprzeczyłam, że to niemożliwe, bo był zbyt mały, żeby pamiętać. Syn się zaparł, że pamięta i że był to upalny dzień, i że siedzieliśmy potem jeszcze w poczekalni itp. Przyznaję, że ja nie pamiętam tego podwójnego cięcia. Ciepły dzień owszem, lekarza mężczyznę też... no, ale żeby tak małe dziecko pamiętało takie szczegóły zabiegu ? Nie kojarzę, abym z nim kiedyś o nich rozmawiała. Może faktycznie to zdarzenie było dla niego tak traumatyczne, że pamięta je przez kolejne 35 lat ?

Po drugie: wczoraj w tv  był film "Nie oglądaj się", w roli głównej Sophie Marceau, Monica Belucci, produkcja francusko-włoska, premiera na festiwalu w Cannes, dramat psychologiczny na temat poszukiwania tożsamości, odzyskiwania pamięci po amnezji,odnajdywania sensu życia, reżyserowała kobieta..... Wydawało mi się, że to może gwarantować dobre kino. Nic bardziej błędnego. To gniot. Pomysł na fabułę dotyczącą utraty pamięci fajny, ale dokumentnie spartaczony. Najlepszy był początek, a potem już tylko gorzej. Zawiodłam się, ale  dotrwałam do końca - choć z wielkim trudem - jednak ten koniec nie był lepszy niż reszta filmu. Ale mniejsza z filmem.

Te dwa wczorajsze fakty spowodowały, że znów zaczęłam rozmyślać, jak skomplikowana jest pamięć ludzka. Sama łapię się na tym, że nie pamiętam niektórych sytuacji (z dorosłego życia) tak dobrze, jak inni - widać nie miały dla mnie znaczenia. Inne rzeczy pamiętam niejako automatycznie, nie mam problemu z hasłami, pinami, adresami itp. Po przeczytaniu książki zazwyczaj już po krótkim czasie nie pamiętam nazwisk bohaterów, ale pamiętam akcję. Z łatwością wymienię zagraniczne nazwy miejscowości, które zwiedziłam nawet wiele lat temu. Pamiętam twarze ludzi poznanych wiele lat temu. Potrafię natomiast zapomnieć w minutę imię osoby, która mi się przed chwilą przedstawiła, a która dla mnie nie jest ważna, na przykład na jakiejś firmowej imprezie, albo podczas przypadkowego spotkania kogoś znajomego, któremu ta obca osoba towarzyszy i jest mi przy okazji przedstawiona. Pamiętam imiona, nazwiska, miejsca pracy i zamieszkania matki, ojca, siostry, brata MMŻ, mojego partnera, mimo upływu kilkunastu lat. Nie pamiętam natomiast imion wychowawczyń wnuczki z przedszkola, choć wymienia je za każdym razem, gdy o przedszkolu mówimy. Czuję, że mój mózg dokonuje selekcji wiedzy i wyrzuca z bieżącej pamięci to, co dla mnie nie było/nie jest ważne. To chyba ta pamięć emocjonalna mierze górę. Kiedyś kolega powiedział, że mam wyjątkową zdolność do wyrzucania z pamięci złych rzeczy. Nie wiem, czy to taka wspaniała zdolność, czy może raczej wyparcie, ale gdyby to zinterpretować z wyparciem według Freuda, to nie zgadza się wcale. Zatem może więc faktycznie jest to coś innego. Jakiś mechanizm samoobronny organizmu. Złe wspomnienia do mnie nie wracają w chwilach słabszej kondycji psychicznej, a zgodnie z logiką Freuda tak powinno być.  Nie oznacza to, że w ogóle nie pamiętam złych zdarzeń, one gdzieś tam są uśpione i jak trzeba, to jestem w stanie je odtworzyć. Zgodnie z tym, co napisałam na samym początku, kiedy krążenie impulsów w zamkniętych obwodach maleje (brak emocji), informacje nie utrwalają się, gdy zaś zostaje wzmocnione (przez emocje), wpływa to na zmiany strukturalne w komórkach i wtedy występuje pamięć trwała. Mózg jest taki mądry:)

A moje najstarsze wspomnienie ? Nikt mnie nie przekona, że to projekcja mojej wyobraźni:) Mam dwa lata i trzy miesiące. Mieszkamy z rodzicami prawie na samym końcu ulicy, za naszym domem tylko trzy inne posesje i pola. Jest lato, trwa burza, pada deszcz i strzelają pioruny. Jeden z nich uderza w ostatni dom i wybucha pożar. Ojciec bierze mnie na ręce i wybiegamy na dwór, deszcz już tylko ledwo siąpi. Wchodzimy na szczyt piwniczki stojącej w ogrodzie, widzę ten pożar i mojego starszego o 15 lat brata, jak w przeciwdeszczowym ceratowym płaszczu z kapturem, w biało-czerwono-granatowo drobną kratkę, wybiega z domu z metalowym wiadrem i biegnie pomóc przy gaszeniu. Doskonale pamiętam te ostatnie krople deszczu padające mi na buzię, słońce przeciskające się przez chmury i gęsty czarny dym, a u jego podnóża czerwone płomienie.

A jakie są Wasze najstarsze wspomnienia ?